Araguaia nehir yunusu

Araguaia nehir yunusu
Biyolojik sınıflandırma
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Alt şube: Vertebrata
İnfa şube: Gnathostomata
Sınıf: Mammalia
Takım: Cetacea
Alt takım: Odontoceti
Familya: Iniidae
Cins: Inia
Tür: I. araguaiaensis
Inia araguaiaensis
Hrbek, Da Silva, Dutra, Farias, 2014

Inia spp. dağılımı.:I. araguaiaensis sağda mavi alanda; I. geoffrensis ve I. boliviensis sırasıyla açık yeşil ve mor.

Araguaia nehir yunusu veya Araguaian boto[1] (Inia araguaiaensis), Güney Amerika nehir yunusu. 2014 yılında, Amazon nehir yunusu ile benzer olarak tür tanımlaması ayrı yapılmıştır. Brezilya'da yer alan Araguia Nehri ve Tocantins Nehri doğal yaşam alanıdır.

Ekim 2014 itibarıyla I. araguaiaensis Deniz Memelileri Komitesi tarafından ayrı bir tür olarak kabul edilmemektedir. Komitenin yayınladığı taksonomiye göre I. araguaiaensis bağımsız bir tür değildir.[1][2][3]

Keşfi

I. araguaiaensis'' ayrı bir tür olarak ilk kez 22 Ocak 2014 tarihinde tanımlanmıştır. Bu tanınmada temel nükleer mikrosatelit ve mitokondriyal DNA verileri rol oynamıştır. Ayrıca benzer canlılar olan Amazon nehir yunusu ve Bolivya nehir yunusu'na göre diş sayısının farklı olduğu tespit edilmiştir.[1][4][5]

Tanımlanması

Cinsin üyeleri gri-pembe bir renge sahip olup 153 ila 2,6 m (502 ila 8,5 ft) arasında vücut uzunluğuna sahiptir. Dorsal sırt bölgesinde yüzgeç bulunur. Boyun omurları başlarını döndürmek için kaynaşmıştır. Bu durum onları keskin dönüş yapmalarını sağlamaktadır. Diğer nehir yunusları gibi I. araguaiaensis de göze çarpan bir alına ve uzun bir buruna sahiptir, buna karşın deniz yunuslarına oranla küçük gözleri vardır. Çünkü yaşadığı ortam genellikle bulanıktır ve görüş alanları bu sebeple gelişmemiştir. Ana besin kaynakları ekolokasyon kullanarak buldukları balıklardır.[6][7][8]

Taksonomi

Araguaia nehir yunusu, Amazon nehir yunusu (Inia geoffrensis) ile büyük oranda benzerlik taşımaktadır. İki canlı arasındaki farklılığın 2.08 milyon yıl önce ortaya çıktığı tahmin edilmektedir.[1]

Güney Asya nehir yunusu dışında
Güney
 Amerika
Inia  

Inia araguaiaensis (Araguaia nehir yunusu)

Inia geoffrensis (Amazon nehir yunusu)

Inia boliviensis (Bolivya nehir yunusu)

Pontoporia blainvillei (La Plata yunusu)

Lipotes vexillifer (Çin nehir yunusu)

I. boliviensis, P. blainvillei ve L. vexillifer arasındaki tahmini farklılık süresi, sırasıyla 2.9, 12.0 ve 16.2 milyon yıl öncedir.[1]

Koruma

Bir Araguaia nehir yunusu (Inia araguaiaensis) yüzeyde nefes alıyor, Cantão Devlet Parkı, Brezilya

Araguaia nehir yunusunun günümüzdeki toplam nüfusunun 600 ile 1500 arasında olduğu tahmin edilmektedir ve genetik çeşitliliği sınırlıdır.[1] Gelişigüzel yapılan tarım faaliyetleri, denetimsiz atılan endüstriyel atıklar ve hidroelektrik barajlar bu cinsin yaşamını tehlikeye atmıştır. Araguaia Nehri'ndeki yaşam alanı yaklaşık olarak 1500 ile 2110 km arasındadır Tocantins Nehri'nde ise günümüzde 6 hidroelektrik barajı mevcuttur ve bu cinsin yaşamlarını tehlikeye atmaktadır.[1]

Brezilya'da yer alan Cantão Devlet Parkı'nda büyük oranda korunmaktadırlar. Buna karşın ticaret ile uğraşan balıkçılar, sıklıkla ağlarındaki balıkları yedikleri için parkın etrafında yaşayan bu yunusları avlayabilmektedir. Bununla birlikte bu yunusları zehirleyen ve ateşli silah kullanarak bu yunusları öldüren balıkçılar da rapor edilmiştir.[9]

Bilim insanlarının çeşitli çalışmalarına ve konuyla ilgili kurumların açıkladığı güncel verilere göre Araguaia nehir yunusu günümüzde hassas türler grubundaki yer alan hayvanlar arasındadır.[1]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ a b c d e f g h Hrbek, Tomas; Da Silva, Vera Maria Ferreira; Dutra, Nicole; Gravena, Waleska; Martin, Anthony R.; Farias, Izeni Pires (22 Ocak 2014). Turvey, Samuel T. (Ed.). "A New Species of River Dolphin from Brazil or: How Little Do We Know Our Biodiversity". PLOS ONE. Cilt 9. ss. e83623. doi:10.1371/journal.pone.0083623. PMC 3898917 $2. PMID 24465386. 5 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2016. 
  2. ^ "List of Marine Mammal Species & Subspecies". Society for Marine Mammalogy. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2016. 
  3. ^ В Бразилии нашли новый вид дельфинов 19 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Rusça), 24 Ocak 2014, Erişim tarihi: 18 Ekim 2016.
  4. ^ McGrath, M. (22 Ocak 2014). "Brazil dolphin is first new river species since 1918". BBC. 25 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2014. 
  5. ^ Anderson, N. (24 Ocak 2014). "Inia araguaiaensis: New Species of River Dolphin Found in Brazil". Sci-News.com. 7 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2014. 
  6. ^ "Animal Info - Boto (Amazon river dolphin)". Endangered Animals. AnimalInfo.org. 7 Haziran 2006. 19 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2014. 
  7. ^ Best, Robin C.; da Silva, Vera M.F. (1993). "Inia geoffrensis" (PDF). Mammalian Species. Cilt 426. The American Society of Mammalogists. ss. 1-8. doi:10.2307/3504090. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). 
  8. ^ "Boto (Amazon river dolphin)". American Cetacean Society. Fact Sheet. 4 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2014. 
  9. ^ "Projeto Boto do Araguaia". Araguaia.org (Portekizce). Instituto Araguaia. 2 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2016. 

Dış bağlantılar

Vikitür'de konuyla ilgili taksonomik bilgiler bulunur:
Inia araguaiaensis
  • g
  • t
  • d
Nesli tükenmemiş Cetacea türleri
Parvo takım Mysticeti
Balaenidae
Balaena
  • Grönland balinası (B. mysticetus)
Eubalaena
(Gerçek balinalar)
  • Güney gerçek balinası (E. australis)
  • Buzul balinası (E. glacialis)
  • Kuzey Pasifik gerçek balinası (E. japonica)
Balaenopteridae
(Oluklu balinalar)

(Çatal kuyruklu balinalar (Rorqualler))
Balaenoptera
  • Bayağı minke balinası (B. acutorostrata)
  • Antarktika minke balinası (B. bonaerensis)
  • Kuzey balinası (B. borealis)
  • Bryde balinası (B. edeni)
  • Mavi balina (B. musculus)
  • Balaenoptera omurai (B. omurai)
  • Oluklu balina (B. physalus)
Megaptera
  • Kambur balina (M. novaeangliae)
Eschrichtiidae
Eschrichtius
  • Gri balina (E. robustus)
Cetotheriidae
Caperea
  • Cüce gerçek balina (C. marginata)
Parvo takım Odontoceti
Yunusgiller

(Delphinidae)
(Okyanus yunusları)
Cephalorhynchus
  • Alaca yunus (C. commersonii)
  • Şili yunusu (C. eutropia)
  • Benguela yunusu (C. heavisidii)
  • Beyaz başlı yunus (C. hectori)
Delphinus
  • Uzun burunlu bayağı yunus (D. capensis)
  • Tırtak (D. delphis)
  • Arap bayağı yunusu (D. tropicalis)
Feresa
  • Cüce katil balina (F. attenuata)
Globicephala
(Pilot balinalar)
  • Kısa yüzgeçli pilot balina (G. macrorhynchus)
  • Uzun yüzgeçli pilot balina (G. melas)
Grampus
  • Boz yunus (G. griseus)
Lagenodelphis
  • Sarawak yunusu (L. hosei)
Lagenorhynchus
  • Atlantik beyaz yanlı yunusu (L. acutus)
  • Beyaz gagalı yunus (L. albirostris)
  • Siyah çeneli yunus (L. australis)
  • Kum saati yunusu (L. cruciger)
  • Pasifik beyaz yanlı yunusu (L. obliquidens)
  • Gölgeli yunus (L. obscurus)
Lissodelphis
(Gerçek balina yunusları)
  • Kuzey gerçek balina yunusu (L. borealis)
  • Güney gerçek balina yunusu (L. peronii)
Orcaella
  • Irrawaddy yunusu (O. brevirostris)
  • O. heinsohni
Orcinus
  • Katil balina (O. orca)
Peponocephala
  • Elektra balinası (P. electra)
Pseudorca
  • Yalancı katil balina (P. crassidens)
Sotalia
  • Haliç yunusu (S. fluviatilis)
  • Guyana yunusu (S. guianensis)
Sousa
  • Pasifik kambur yunusu (S. chinensis)
  • Atlantik kambur yunusu (S. teuszii)
  • Hint kambur yunusu (S. plumbea)
  • S. sahulensis
Stenella
  • Pantropik benekli yunusu (S. attenuata)
  • Atlantik dönücü yunusu (S. clymene)
  • Çizgili yunus (S. coeruleoalba)
  • Atlantik benekli yunusu (S. frontalis)
  • Dönücü yunus (S. longirostris)
Steno
  • Pürüzlü dişli yunus (S. bredanensis)
Tursiops
  • Hint-Pasifik şişe burunlu yunusu (T. aduncus)
  • T. australis
  • Afalina (T. truncatus)
Monodontidae
Delphinapterus
  • Beyaz balina (D. leucas)
Monodon
  • Deniz gergedanı (M. monoceros)
Musurgiller
Neophocaena
  • Sırt yüzgeçsiz liman yunusu (N. phocaeniodes)
  • N. asiaeorientalis
Phocoena
  • Gözlüklü liman yunusu (P. dioptrica)
  • Bayağı musur (P. phocoena)
  • Vaquita (P. sinus)
  • Kara liman yunusu (P. spinipinnis)
Phocoenoides
  • Beyaz yanlı musur (P. dalli)
Physeteridae
Physeter
  • İspermeçet balinası (P. macrocephalus)
Kogiidae
Kogia
  • Cüce ispermeçet balinası (K. sima )
  • Pigme ispermeçet balinası (K. breviceps)
Iniidae
Inia
  • Amazon nehir yunusu (I. geoffrensis)
Lipotidae
Lipotes
  • Çin nehir yunusu (L. vexillifer)
Platanistidae
Platanista
  • Ganj ve İndus nehir yunusu (P. gangetica)
Pontoporiidae
Pontoporia
  • La Plata yunusu (P. blainvillei)
Ziphiidae
(Gagalı balinagiller)
Berardius (Dev şişe burunlu balina)
  • Arnoux gagalı balinası (B. arnuxii)
  • Baird gagalı balinası (B. bairdii)
Hyperoodon (Şişe burunlu balina)
  • Kuzey şişe burunlu balinası (H. ampullatus)
  • Güney şişe burunlu balinası (H. planifrons)
Indopacetus
  • Pasifik gagalı balinası (I. pacificus)
Mesoplodon
(Mesoplodon
balinaları)
  • Sowerby gagalı balinası (M. bidens)
  • Çıkık dişli gagalı balina (M. bowdoini)
  • Hubbs gagalı balinası (M. carlhubbsi)
  • Sık dişli gagalı balina (M. densirostris)
  • Gervais gagalı balinası (M. europaeus)
  • Japon gagalı balinası (M. ginkgodens)
  • Gray gagalı balinası (M. grayi)
  • Hektor gagalı balinası (M. hectori)
  • Uzun dişli gagalı balina (M. layardii)
  • True gagalı balinası (M. mirus)
  • Mesoplodon perrini (M. perrini)
  • Cüce gagalı balinası (M. peruvianus)
  • Bering Denizi gagalı balinası (M. stejnegeri)
  • Kürek dişli gagalı balina (M. traversii)
Tasmacetus
  • Tazmanya gagalı balinası (T. sheperdi)
Ziphius
  • Cuvier gagalı balinası (Z. cavirostris)