Handrij Zejler

Handrij Zejler
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

1 lutego 1804
Słona Boršć

Data i miejsce śmierci

15 października 1872
Lohsa

Zawód, zajęcie

poeta, działacz narodowy serbołużycki, folklorysta, duchowny ewangelicki

Multimedia w Wikimedia Commons

Handrij Zejler (wym. [ˈhandʀij ˈzɛjlɛʀ]; ur. 1 lutego 1804 w Salzenforst, łuż. Słona Boršć k. Budziszyna, zm. 15 października 1872 w Lohsa) – łużycki poeta, działacz narodowy, badacz folkloru; ksiądz ewangelicki[1]. Stworzył podwaliny literatury narodowej w języku górnołużyckim. W latach 1825–1829 studiował w Lipsku i działał w patriotycznym towarzystwie studenckim Sorabija.

Życiorys

W okresie młodzieńczym Zejler pisał teksty pieśni patriotycznych inspirowane folklorem łużyckim. Jedna z takich pieśni – Rjana Łužica (Piękne Łużyce) – zyskała szczególną sławę z muzyką Korla Awgusta Kocora (1845) i stała się łużyckim hymnem narodowym. Ten sam kompozytor ułożył muzykę do innej znanej liryki Zejlera – napisanej na wzór Mazurka Dąbrowskiego pieśni Hišće Serbstwo njezhubjene (Jeszcze Łużyce nie zginęły, 1845).

Po ukończeniu studiów Zejler nie zaprzestał już jako pastor działalności budzicielskiej i słowianofilskiej. W 1830 wydał po niemiecku Krótką gramatykę języka łużyckiego (Kurzgefasste Grammatik der Sorben-wendischen Sprache). Szczególnie owocny okres w twórczości poetyckiej Zejlera przypada na lata czterdzieste – powstaje wtedy bogata twórczość liryczna, patriotyczna, religijna i satyry. Utwory te poeta ogłaszał głównie w czasopismach; w latach 1841–1848 był redaktorem i publicystą gazety Tydźenska nowina. W tym czasie również rozpoczyna się okres współpracy Zejlera z kompozytorem K.A. Kocorem, który tworzy ilustrację muzyczną do całych cykli lirycznych Zejlera. W ten sposób powstały popularne na Łużycach oratoria Łużyckie wesele (Serbski kwas 1845–1846) oraz Pory roku (Počasy 1845–1860).

Liczne utwory Zejlera, zwłaszcza pieśni patriotyczne, ale też bajki i legendy inspirowane folklorem przyjęły się wśród łużyckiego ludu.


Zobacz w Wikiźródłach tekst
Handrij Zejler

Bibliografia

  • Handrij Zejler: Spěwaś njejsom zabył, Ludowe nakładnistwo Domowina Budyšyn, 1974, Na serbsku Łužycu, S.11
  • Ota Wićaz: Handrij Zejler a jeho doba, Nakład Domowiny w Budyšinje, 1955, S.54

Internet

  • Biografia w języku niemieckim
  • Zejler Handrij, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2010-07-26] .

Przypisy

  1. Ota Wićaz: Handrij Zejler a jeho doba, Nakład Domowiny w Budyšinje, 1955, S.54
  • ISNI: 0000000109065642
  • VIAF: 59880015
  • LCCN: n86021977
  • GND: 118772449
  • SUDOC: 198044534
  • NKC: kup20010000114072
  • NTA: 068394616
  • Open Library: OL1944466A
  • PLWABN: 9810592497705606
  • NUKAT: n01041467
  • J9U: 987007279999605171
  • CONOR: 16014435
  • RISM: people/30115931
  • PWN: 4001003
  • NE.se: handrij-zejler